หากต้องทำธุรกรรมธนาคารออนไลน์ระหว่างอยู่นอกบ้าน ให้เลือก Mobile Data แทน WiFi สาธารณะ หรือ WiFi ฟรี เพราะเครือข่ายมือถือเป็นตัวเลือกที่ลดความเสี่ยงจากเครือข่ายที่ไม่รู้จักได้มากกว่า แต่ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยโดยอัตโนมัติ วิธีที่รอบคอบที่สุดคือใช้ดาต้ามือถือบนอุปกรณ์ที่อัปเดตแล้ว เข้าแอปธนาคารหรือเว็บไซต์ทางการ ตรวจสอบรายการให้ละเอียด และยืนยันตัวตนทุกครั้งที่ระบบร้องขอ
ทำไม Mobile Data จึงเหมาะกว่าสำหรับธุรกรรมธนาคาร
ความแตกต่างสำคัญไม่ได้อยู่ที่คำว่า “ฟรี” หรือ “เสียเงิน” แต่อยู่ที่ระดับการควบคุมเครือข่าย WiFi สาธารณะเป็นเครือข่ายที่ผู้ใช้มักไม่ทราบว่าใครเป็นผู้ดูแล ตั้งค่าอย่างไร และมีการป้องกันเพียงพอหรือไม่ การเชื่อมต่อที่ป้องกันไม่ดีอาจเปิดโอกาสให้เกิดการดักข้อมูลหรือ Session Hijacking ซึ่งเป็นการเข้าควบคุมเซสชันการเข้าสู่ระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต
ข้อมูลจากกรุงศรีระบุว่า Session Hijacking อาจกระทบข้อมูลบัญชี การสื่อสาร และธุรกรรมการเงินออนไลน์ ส่วนศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมแนะนำให้หลีกเลี่ยงการใช้แอปธนาคารหรือทำธุรกรรมการเงินผ่าน WiFi ฟรีในที่สาธารณะ และให้เลือกเครือข่ายมือถือเมื่อต้องทำงานสำคัญ แนวทางนี้ไม่ได้หมายความว่าเครือข่ายมือถือไม่มีความเสี่ยง แต่เป็นการตัดความเสี่ยงจากเครือข่ายสาธารณะที่ไม่ทราบความน่าเชื่อถือออกไปหนึ่งชั้น
เมื่อใช้ Mobile Data โทรศัพท์จะเชื่อมต่อผ่านเครือข่ายของซิมที่คุณใช้งาน ไม่ใช่จุดกระจายสัญญาณที่คนจำนวนมากแชร์ร่วมกัน จึงเหมาะกว่าเมื่อการทำรายการมีผลต่อเงินหรือบัญชีโดยตรง อย่างไรก็ตาม หากโทรศัพท์ติดมัลแวร์ถูกหลอกให้กรอกรหัสผ่านในเว็บปลอม หรือผู้ใช้กดยืนยันรายการผิด Mobile Data ก็ไม่สามารถป้องกันปัญหาเหล่านั้นได้
แยกประเภทงานก่อนเลือกเครือข่าย
ไม่ใช่ทุกกิจกรรมบนอินเทอร์เน็ตมีความเสี่ยงเท่ากัน ให้พิจารณาว่าการใช้งานครั้งนั้นเกี่ยวข้องกับข้อมูลเข้าสู่ระบบ เงิน หรือการเปลี่ยนแปลงบัญชีหรือไม่
งานที่ควรรอใช้ Mobile Data
- เปิดแอปธนาคารออนไลน์หรือเข้าสู่ระบบบัญชีการเงิน
- โอนเงิน จ่ายบิล เติมเงิน หรือสแกนจ่าย
- เพิ่มหรือแก้ไขผู้รับโอนและข้อมูลส่วนตัว
- เปลี่ยนรหัสผ่าน เปิดใช้บริการใหม่ หรือยืนยันตัวตนที่มีผลต่อบัญชี
- ทำรายการที่ต้องกรอกเลขบัตร เลขบัญชี รหัสผ่าน หรือรหัส OTP
หากดาต้ามือถือใช้งานไม่ได้ ให้เลื่อนการทำรายการออกไปจนกว่าจะอยู่บนเครือข่ายที่เชื่อถือได้ ไม่ควรเลือก WiFi ฟรีเพียงเพราะสัญญาณแรงหรือมีชื่อเครือข่ายตรงกับสถานที่ เพราะชื่อเครือข่ายเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าจุดนั้นเป็นเครือข่ายทางการ
งานที่พอใช้ WiFi สาธารณะได้
การอ่านข่าว ดูข้อมูลทั่วไป หรือใช้งานที่ไม่ต้องล็อกอินและไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูลสำคัญมีความเสี่ยงด้านผลกระทบต่ำกว่า แต่ยังควรหลีกเลี่ยงการเปิดไฟล์หรือกรอกข้อมูลส่วนตัวโดยไม่จำเป็น หากหน้าเว็บขอให้เข้าสู่ระบบบัญชีสำคัญควรเปลี่ยนไปใช้ Mobile Data
เช็กลิสต์ก่อนเปิดแอปธนาคารด้วย Mobile Data
การเปลี่ยนจาก WiFi สาธารณะเป็น Mobile Data เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่ขั้นตอนสุดท้าย ให้ตรวจตามลำดับนี้ก่อนทำรายการ
- ตัดการเชื่อมต่อ WiFi ตรวจให้แน่ใจว่าโทรศัพท์กำลังใช้ข้อมูลมือถือจริง ไม่ใช่ยังเกาะ WiFi อยู่ หากเป็นมือถือ 2 ซิม ให้ตรวจว่าซิมใดถูกเลือกเป็นซิมข้อมูลหลักก่อนเริ่มทำรายการ โดยสามารถศึกษาแนวทาง มือถือ 2 ซิม เพื่อป้องกันการใช้ดาต้าผิดซิม
- เปิดแอปจากช่องทางที่เชื่อถือได้ ใช้แอปธนาคารที่ติดตั้งไว้แล้ว หรือพิมพ์ที่อยู่เว็บไซต์ทางการด้วยตนเอง หลีกเลี่ยงการกดลิงก์จากข้อความ โฆษณา อีเมล หรือแชตที่เร่งให้ล็อกอิน
- ตรวจสอบสถานะอุปกรณ์ หากระบบปฏิบัติการหรือแอปธนาคารมีการอัปเดตที่ค้างอยู่ควรอัปเดตจากช่องทางทางการก่อนใช้งาน การอัปเดตช่วยลดช่องโหว่ที่อาจถูกนำไปใช้โจมตีได้
- ทำรายการให้น้อยและตรงวัตถุประสงค์ หากต้องโอนเงิน ให้ตรวจชื่อผู้รับ จำนวนเงิน และรายละเอียดปลายทางก่อนกดยืนยัน อย่าทำรายการต่อหากข้อมูลในหน้าจอไม่ตรงกับที่ตั้งใจ
- ตรวจข้อความยืนยัน อ่านรายละเอียดใน OTP หรือการแจ้งเตือนจากธนาคารให้ตรงกับรายการจริง รหัส OTP มีไว้ยืนยันรายการของคุณ ไม่ควรบอกต่อหรือกรอกลงในหน้าเว็บที่ไม่แน่ใจ
- ออกจากระบบและปิดการเชื่อมต่อหลังใช้งาน ปิดแอปเมื่อทำรายการเสร็จ และหลีกเลี่ยงการปล่อยให้บัญชีสำคัญเปิดค้างบนอุปกรณ์ที่คนอื่นอาจเข้าถึง
ถ้าจำเป็นต้องใช้ WiFi สาธารณะต้องลดความเสี่ยงอย่างไร
ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าคือไม่ทำธุรกรรมการเงินบนเครือข่ายนั้นเลย แต่ถ้าจำเป็นต้องใช้อินเทอร์เน็ตสาธารณะกับงานอื่น ให้ตรวจว่าเว็บไซต์ใช้ HTTPS โดยที่อยู่เว็บขึ้นต้นด้วย “https://” และใช้งาน VPN ตามความเหมาะสม HTTPS ช่วยเข้ารหัสการรับส่งข้อมูลระหว่างอุปกรณ์กับเว็บไซต์ในขอบเขตที่โปรโตคอลนั้นรองรับ แต่ไม่ช่วยยืนยันว่าเว็บที่คุณเปิดเป็นเว็บธนาคารตัวจริง หากคุณเข้าผ่านลิงก์ปลอม ก็ยังอาจถูกหลอกให้ส่งข้อมูลเองได้
- ปิดการเชื่อมต่อ WiFi อัตโนมัติ เพื่อไม่ให้โทรศัพท์กลับไปเชื่อมกับเครือข่ายสาธารณะที่ไม่ตั้งใจใช้
- ปิดการแชร์ WiFi หรือการแชร์เครือข่ายที่ไม่จำเป็นระหว่างใช้งานในที่สาธารณะ
- อย่าดาวน์โหลดแอปหรือเปิดไฟล์จากหน้าต่างป๊อปอัปที่ไม่คุ้นเคย
- อย่าเชื่อว่าการเห็นไอคอนแม่กุญแจหรือ HTTPS เพียงอย่างเดียวทำให้ทุกอย่างปลอดภัย เพราะยังต้องตรวจชื่อเว็บไซต์และพฤติกรรมของหน้าเว็บด้วย
ตรวจอย่างไรว่าควรทำรายการต่อหรือหยุดก่อน
ก่อนกดยืนยัน ให้ใช้จุดตรวจสามชั้นนี้ หากไม่ผ่านชั้นใดชั้นหนึ่ง ให้หยุดทำรายการ
- ชั้นเครือข่าย: โทรศัพท์แสดงว่ากำลังใช้ Mobile Data หรือเครือข่ายส่วนตัวที่เชื่อถือได้ ไม่ใช่ WiFi ฟรีที่ไม่ทราบผู้ดูแล
- ชั้นช่องทาง: แอปหรือเว็บไซต์มาจากแหล่งทางการ ไม่มีลิงก์แปลก หน้าจอผิดปกติ หรือคำขอสิทธิ์ที่ไม่เกี่ยวกับการทำธุรกรรม
- ชั้นรายการ: ชื่อผู้รับ จำนวนเงิน และข้อความยืนยันตรงกับเจตนาของคุณ รวมถึงการแจ้งเตือนหรือ OTP ที่ได้รับ
หากแอปแจ้งเตือนให้ยืนยันการเข้าสู่ระบบหรือรายการที่คุณไม่ได้เริ่มเอง อย่ากดยอมรับและอย่าบอกรหัส OTP ให้ใคร การเปลี่ยนเครือข่ายอย่างเดียวไม่เพียงพอเมื่อปัญหาอาจเกิดจากบัญชีหรืออุปกรณ์
ถ้าเผลอทำธุรกรรมผ่าน WiFi ฟรีไปแล้ว
อย่าเพิ่งสรุปว่าเงินหรือข้อมูลถูกขโมย แต่ให้ลดโอกาสเสียหายทันที โดยหยุดใช้งานเครือข่ายนั้น ออกจากระบบ และตรวจสอบประวัติการเข้าสู่ระบบกับรายการเคลื่อนไหวในแอปธนาคาร หากพบรายการที่ไม่ได้ทำเองหรือสงสัยว่าข้อมูลบัญชีรั่ว ให้ติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการเพื่อขอคำแนะนำและดำเนินการระงับบัญชีหรือรายการตามขั้นตอนของธนาคาร
กรณีลูกค้าธนาคารกรุงศรีที่พบปัญหา แหล่งข้อมูลของธนาคารระบุว่าสามารถติดต่อสายด่วน 1572 กด 5 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง นอกจากนี้ข้อมูลเดียวกันระบุสายด่วนศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ 1441 และช่องทางตำรวจไซเบอร์ PCT หมายเลข 081-866-3000 ตลอด 24 ชั่วโมง ตัวเลขเหล่านี้เป็นช่องทางที่ระบุในแหล่งข้อมูลดังกล่าว ไม่ควรนำไปแทนที่ช่องทางทางการของธนาคารอื่น
คำตัดสินสำหรับการใช้งานจริง
ถ้าต้องเลือกระหว่าง WiFi สาธารณะกับ Mobile Data เพื่อทำธุรกรรมธนาคาร ให้เลือก Mobile Data เป็นหลัก โดยเฉพาะรายการโอนเงินและการเปลี่ยนแปลงข้อมูลบัญชี เหตุผลคือช่วยหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากเครือข่ายสาธารณะที่ไม่ทราบการป้องกัน แต่ความปลอดภัยที่ดีต้องใช้ร่วมกับแอปหรือเว็บไซต์ทางการ อุปกรณ์ที่อัปเดต การตรวจ HTTPS การยืนยันตัวตนสองขั้นตอน และการอ่านรายละเอียดก่อนกดยืนยัน
จำง่าย ๆ คือ งานสำคัญใช้ดาต้ามือถือ งานทั่วไปค่อยใช้ WiFi ฟรี และเมื่อไม่แน่ใจให้เลื่อนการทำรายการ การประหยัดดาต้าหรือความสะดวกไม่ควรมีน้ำหนักมากกว่าการควบคุมความเสี่ยงของบัญชีธนาคาร
